![\"deler](\"https:\/\/avaldsnes.info\/content\/uploads\/2013\/03\/flagghaugfunn1-225x300.jpg\")
Deler av Flagghaugfunnet utstilt i Nationalmuseet i K\u00f8benhavn. (Foto Marit Synn\u00f8ve Vea)<\/p><\/div><\/p>\n
Tekst Marit Synn\u00f8ve Vea<\/span><\/p>\n Flagghaugfyrsten levde p\u00e5 200-talet. Han kan ha vore den f\u00f8rste av avaldsnesfyrstane som blei kalla konge (GN konungr)<\/em> eller drott (GN drottinn).<\/em>\u00a0I alle fall var han mektigare og rikare enn mange av kongane som seinare budde p\u00e5 Avaldsnes.\u00a0Vi veit ikkje det rette namnet p\u00e5 Flagghaugfyrsten, men han m\u00e5 ha vore sv\u00e6rt kjent i si eiga samtid.<\/p>\n FLAGGHAUGEN – FLAGHAUGEN<\/strong> Den heidenske krinsen av fem bautasteinar som Jomfru Marias Syn\u00e5l var ein del av, kan ha blitt reist p\u00e5 hans tid. Kanskje hadde avaldsnesfyrstane alt p\u00e5 200-talet postulert si guddommelege avstamming?<\/p>\n SKANDINAVIAS MEST GULLRIKE GRAV FR\u00c5 YNGRE ROMARTID.<\/strong> «RINGENES HERRE»<\/strong> I grava hans l\u00e5g ogs\u00e5 ein stor fingerring av gull. I tillegg var det tre mindre fingerringar av gull i prim\u00e6rgrava. Tre andre stamma fr\u00e5 ei sekund\u00e6rgrav.<\/p>\n Flagghaugfyrsten er den einaste i Noreg vi veit av som har f\u00e5tt ein halsring av gull med seg i grava. (Foto Ole Jakob Vorraa)<\/p><\/div>\n EIN EUROPEISK KRIGARFYRSTE<\/strong> WAGNIJO, NITHIJO OG LAGUTHEWA DEN NYE KRIGARFYRSTEN<\/b> STORE V\u00c5PENOFRINGAR I DANMARK<\/b><\/p>\n Fingerring fr\u00e5 Flagghaugen. (Foto Bergen Museum)<\/p><\/div>\n I Illerup, Jylland er det funne mengder av krigsutstyr som blei sundsl\u00e5tte og ofra i ei myr ein gong p\u00e5 200-talet. Dei \u00f8ydelagde gjenstandane er eit taust vitnem\u00e5l om 1000 krigarar som kom seglande over Skagarak i 50 skip. Dei gjekk i land p\u00e5 Jylland, kjempa eit grufullt slag og blei sl\u00e5tt.<\/p>\n H\u00e6ren som blei slegen ved Illerup hadde 4 \u2013 10 h\u00e6rleiarar, 30 \u2013 40 offiserar, og krigarar oppdelte i ryttarkorps, bogeskyttarar, spyd og lanseberarar. Kanskje tilh\u00f8yrde Flagghaugfyrsten det aristokratiet som sende denne h\u00e6ren nedover mot Jylland.\u00a0Eller kanskje h\u00e6rleiaren og h\u00e6rstyrka hans blei nedkjempa ved Illerup d\u00e5 dei var p\u00e5 veg heim etter \u00e5 ha gjort teneste i den romerske h\u00e6ren?<\/p>\n FLAGGHAUGFYRSTEN – OFFISER I DEN ROMERSKE H\u00c6R?<\/b> Det hende at germanske hovdings\u00f8ner kunne tene i 10-20 \u00e5r som h\u00f8gare offiserar i den romerske h\u00e6ren. Dei blei oppl\u00e6rte i romersk krigf\u00f8ring, organisering og kultur. Slike germanske offiserar kunne bli sende til fjerne deler av romarriket, f\u00f8r dei drog heim med store rikdommar og mykje kunnskap. Flagghaugfyrsten kan ha vore ein av dei som gjorde teneste i den romerske h\u00e6ren ein gong p\u00e5 200-talet. V\u00e5pna hans viser at han hadde oppn\u00e5dd ei sv\u00e6rt h\u00f8g milit\u00e6r rang.<\/p>\n NORD ROGALAND OG SUNNHORDLAND HANDEL MED ROMARRIKET<\/strong> RETTEN TIL \u00c5 HANDLA MED ROMARANE \u2013 EIT PRIVILEGIUM<\/strong> KRIGARFYRSTEN SOM BLEI FREDSFYRSTE<\/strong> For \u00e5 sikre handelen langs kysten, m\u00e5tte Flagghaugfyrsten ogs\u00e5 ha eit nettverk av lojale hovdingar og forbundsfelle i sitt eige omland. Vi ser konturane av eit slikt nettverk i Nord-Rogaland og Sunnhordland. Her finst det mange graver med gullringar, v\u00e5pen og luksusgjenstandar. Kanskje var dette Flagghaugfyrsten sine hovdingar og krigarar?<\/p>\n GJESTEBOD OG G\u00c5VEGIVING \u2013 VIKTIG FOR ELITEN<\/b> Slik kan Flagghaugen og dei fem bautasteinane ha sett ut i landskapet.<\/p><\/div>\n Olavskirken f\u00f8r restaurering. Flagghaugen til venstre. (Skisse Nils Hertzberg, 1828)<\/p><\/div>\n NAMNET FLAGGHAUGEN\/FLAGHAUGEN<\/strong> Haugen er ogs\u00e5 blitt kalla\u00a0Kohougen\/Kjyrehougen(4) og Kong Augvalds H\u00f8i.\u00a0<\/em>Tormod Torf\u00e6us er blant dei som gir haugen namn etter Kong Augvald.\u00a0Torf\u00e6us, som d\u00f8ydde lenge f\u00f8r Flagghaugen blei opna, meinte Augvald levde p\u00e5 200-talet. \u00a0Dette til tross for at dei gamle genealogiane plasserer han ein stad mellom 500 og 700 e. Kr. Men mange slektsledd kan forsvinna fr\u00e5 gamle slektsrekker..(5) Og kanskje er det slik at namnet Augvald eigentleg er eit tilnamn som fleire herskarar p\u00e5 Avaldsnes har f\u00e5tt knytt til namnet sitt? (6)<\/p>\n
\nD\u00e5 Flagghaugfyrsten d\u00f8ydde, blei han gravlagt i ein stor haug p\u00e5 Avaldsnes. Haugen var 43 m i diameter og 5 m h\u00f8g, men den s\u00e5g enda st\u00f8rre ut, slik den l\u00e5g p\u00e5 kanten av eit h\u00f8gdedrag.\u00a0Haugen blei opna i 1834\/35. Inne i gravhaugen var det bygd eit kammer av skiferheller. Der l\u00e5g fyrsten i ei kiste av eikeplankar, omgitt av never.<\/p>\n
\nFlagghaugefyrsten blei gravlagd med meir gull enn nokon annan fyrste i Skandinavia p\u00e5 denne tida. Med seg i grava hadde han ogs\u00e5 f\u00e5tt vakre romerske importsaker og v\u00e5pen.<\/p>\n
\nFlagghaugfyrsten hadde f\u00e5tt ein halsring av gull med seg i grava. Halsringen veg 590 gram. Ringen ber preg av \u00e5 ha blitt opna gjentekne gonger for \u00e5 setjast om halsen. Flagghaugfyrsten er den einaste personen vi kjenner her i landet som har f\u00e5tt ein halsring av gull med i grava. Denne halsringen representerer eit statusteikn i s\u00e6rklasse.\u00a0P\u00e5 Kontinentet er halsringar av gull bare funne i dei aller rikast utstyrte gravene der til og med pilespissane har vore av s\u00f8lv. Noko lenger ned p\u00e5 rangstigen kom personar utstyrte med armringar av gull, dinest personar med fingerringar.<\/p>\n![\"Flagghaugfyrsten](\"https:\/\/avaldsnes.info\/content\/uploads\/2013\/03\/Halsring-av-gull-Flagghaugen-Foto-Ole-Jacob-Worraa.jpg\")
<\/a>
\nAvaldsnes var p\u00e5 200-talet eit politisk senter av \u00f8vste rang i Nord Europa. Nokre f\u00e5 tilsvarande rike graver finst i deler av Tyskland og i Aust-Europa.\u00a0Tette kontaktar med romarane m\u00e5 ha vore avgjerande for den rikdommen som blei Flagghaugfyrsten til del.<\/p>\n
\n<\/b>Kanskje tilh\u00f8yrte Flagghaugfyrsten det aristokratiet som sendte ein h\u00e6r p\u00e5 1000 mann til Jylland der dei tapte eit slag. Etter slaget blei utstyret deira ofra i ei myr i Illerup, Jylland.\u00a0Fr\u00e5 runeinnskrifter kjenner vi namn p\u00e5 tre personar fr\u00e5 den milit\u00e6re eliten i denne h\u00e6ren. Det er Wagnijo, Nithijo og Laguthewa.\u00a0Kan ein av desse ha vore Flagghaugfyrsten? Eller var han ein av h\u00e6rf\u00f8rarane sine \u00e6tlingar?\u00a0 Flagghaugfyrsten var i allefall den mektigaste fyrsten langs norskekysten p\u00e5 denne tida.<\/p>\n
\nRikdommen og v\u00e5pna i Flagghaugen viser at noko nytt har skjedd i heile det nordlege Europa. \u00a0Nokre f\u00e5 fyrstar er blitt sv\u00e6rt mektige. I yngre romartid er det krig og uro nede i Europa. Germanske folkegrupper pressar mot romarriket sine grenser. Flagghaugfyrsten kan ha vore ein nordisk herskar som deltok i desse kampane.<\/p>\n<\/a>
\nMakta og rikdommen vi finn p\u00e5 Avaldsnes i yngre romartid, kan forklarast med at herskarane\u00a0 her oppn\u00e5dde kontakt med dei mektige og rike romarane. Dette viser seg i dei kostbare romerske v\u00e5pna og dei romerske importsakene som blei funne i Flagghaugfyrsten si grav. Korleis kunne s\u00e5 ein fyrste fr\u00e5 Vestlandet i Noreg koma i kontakt med dei mektige romarane?<\/p>\n<\/a>
Distribusjon av yngre romartids gullringar og prestisjegjenstandar som kan knytast opp mot Flagghaugen. Plasseringa av gjenstandane viser at herskaren hadde interesse av \u00e5 ha kontroll over strategisk viktige stader langs kommunikasjons\u00e5rene. (Etter Endre Elvestad)<\/p><\/div>\n
\nDet m\u00e5 ha f\u00f8reg\u00e5tt handel mellom det romerske imperiet og Vest-Noreg p\u00e5 denne tida. Nokre varer fr\u00e5 Noreg kan ha vore viktige for \u00e5 utstyre dei romerske styrkane som p\u00e5 det meste bestod av 650.000 mann. Flagghaugfyrsten fekk truleg retten til \u00e5 administrera denne handelen.<\/p>\n
\nRetten til \u00e5 handle med romarane var eit stort privilegium som blei gitt til heilt spesielle herskarar. For \u00e5 greia dette m\u00e5tte Flagghaugfyrsten ha eit alliansenettverk av kontaktar med andre fyrstar p\u00e5 Kontinentet.<\/p>\n
\nFlagghaugfyrsten kan ha oppn\u00e5dd stor makt basert p\u00e5 dugleik i krig og evne til \u00e5 knytte til seg andre krigarar. Seinare m\u00e5 det ha vore viktig for han og etterkomarane hans \u00e5 nytta denne makta til \u00e5 skapa fred og ei legal ordning for \u00e5 sikra ferdsla og handelen langs kysten. Gravhaugane og bautasteinane som stod langs Karmsundet gjorde denne makta synleg for seglande folk.<\/p>\n
\nI Flagghauggrava l\u00e5g det vakre, romerske gjenstander til \u00e5 dekka bordet med. Desse brukte nok fyrsten n\u00e5r han bad til gjestebod.\u00a0Gjestebod og drikkeseremoniar var sv\u00e6rt viktige for eliten. Dei skulle skape alliansar og lojalitetsband mellom fyrsten og andre stormenn som han ikkje var i slekt med. Under gjesteboda blei det ogs\u00e5 gitt rike g\u00e5ver som stadfesta desse alliansane. Kostbare gjenstandar fr\u00e5 Romerriket var n\u00f8dvendig for \u00e5 halde p\u00e5 makta. Det \u00e5 ha kontroll med desse praktgjenstandane var \u00e5 ha kontroll med banda som heldt samfunnet saman.<\/p>\n<\/a><\/a>
\nGravhaugen skal ha f\u00e5tt namnet Flagghaugen\/Flaghaugen fordi det stod ei flagstong der i nyare tid. (1) (2) Andre meiner namnet kjem av det norr\u00f8ne flag\u00f0 som betyr troll. (3)<\/p>\n